Galegoz / Gaztelaniaz / Katalaneraz / Ingeleraz

Ipuinen ahozkotasuna demokrazia berrezartzeko bektore garrantzitsua izan daiteke, hiru arrazoi nagusi tarteko:

1.- EDUKIAGATIK, istorioak pertsonaz ari direlako:

Ipuin tradizionalak, norbanakoaren arlo guztiak jorratzen ditu, jendartearen parte diren aldetik. Existentziaren galdera handiez ere arduratzen dira, bizitzaren misterioaren giltzarri diren aldetik, horretarako azalpen errealistarik eta astunik erabili gabe. Ametsak, poesia, sinbolikotik uztartzen ditu, egiazki emantzipatzailea den lotura baten bitartez, imajinazioa askatuz eta pertsonaren garapen psikologikoa ulertzen lagunduz. Baikortasuna beharrezkoa da: haurrek beren etorkizuna alda dezakete, ikasten dute beraientzat zer den ona eta zer ekidin beharrekoa. 

Kontalariak izan edo entzuleak izan, etorkizuna izango duen bizi ikuspegia garatzeko aukera eta beharra  dugu, elkartasunean eta ausardian oinarrituko den bizi ikuspegia. Honela, bakoitzak bere hurbilketa propioa egin dezake ipuinera, norbere irakurketaren arabera, modu atsegin eta sentituan. Maliko "Hampate-Ba" griottak zioen moduan: ipuinekin haurrek ongi pasatzen dute, helduek lanaren ondoren atseden hartzen dute, eta ilezuriak zer pentsa jartzen ditu. Bestela esanda, ipuinak, gure baitan ditugun hiru esparru bildu ditzake: afektiboa, ludikoa eta kognitiboa.

gaztelaniaz / ingeleraz

Istorio bat kontatzen dugunean, kontalariaren eta bestearen artean harreman bat sortzen da. Eta apropos diot “besteak”, izan ere, interesgarria iruditzen zait eztabaidatzea kontalariak duen paperaz, ez bakarrik, ipuin kontaketa batera doazen pertsonekiko, baita jendarte osoarekiko ere.

Eta zein harreman dago kontalaria eta bestearen artean?

Galdera hau bidelagun dut nire lanean, bueltaka darabilt entseguetan, eszenatokietan zein ikastaroetan. Istorioak kontatzearen artearen bidea galdera egoki baten babesean egiteak adi egotera behartzen gaitu, begiak zabalik, gogoa beti prest. Erantzunak maiz, arriskutsuak izan ohi dira, batez ere ideia errezak erosten diren supermerkatuetan eskuratuak baldin badira, balizko eztabaidari ateak itxiz.

Nahiago dut erantzun zabal bat imaginatu, amaierarik ez duen “puzzle” bat bailitzan, zeinean, apurka apurka piezak kokatuz goazen, espazio berriak eraikiaz eta definituaz. Galdera honen erantzun posible bat botatzeko ausardia hartzen badut, beraz, izan dadila eztabaida sortu eta aberasteko helburuz. Inondik inora eztabaida itxi asmoz.

ingeleraz / gaztelaniaz / valentzieraz

IPUIN-SAIO BATEN GARAPEN EGOKIRAKO GOMENDIOAK

 Sarrera

Dokumentu honen asmoa zera da: ipuin-kontalariek beren lana modu egokian bideratu ahal izateko aholku batzuk ematea ipuin-kontalariatzaren inguruan dauden kanpoko baldintzak kontutan izanda.

Hauek lirateke, gure ustez, toki itxi zein irekietan ahozko-narrazio saioak bideratzeko baldintzarik onenak.

Dokumentu honek arnasa hartzen du Agiria: ipuinak kontatzeko baldintza egokiak idazkian.

DEKALOGOA. IPUIN-BALDINTZAK

ESPAZIOA

1 Ahoz kontatutako ipuinek toki epel eta lasaiak behar dituzte.

Ipuin-saio bat bideratu behar da ekintza honetarako espreski erabiltzen den aretoan. Honela zaratak eta entzuleen arreta desbideratzen duten bestelako trabak saihestu ahal dira.

Garrantzitsua da aretoaren tenperatura atsegina izatea, ez hotzegia, ez beroegia, entzuleak eta baita kontalaria ere eroso sentitzeko.

Ahozko ipuin-saio baten garapen egokirako ezinbestekoa da pasabide batean ez kokatzea (atondoak, sarrerak, pasabideak, amankomuneko tokiak,...), behin eta berriro eten egin behar izateak eta balizko zaratek oztopatuko baitute entzute-giro aproposa.

Egokia da ere, saioa baino lehen, bideratuko den tokia prestatzeko asti nahikoa izatea (muntaia, entzule eta kontalariaren kokapena,...)

 ingeleraz / gaztelaniaz

AEDA-ko kideok idatzi dugun dokumentu honekin ipuin-kontalariaren heziketa-ildo ezberdinei buruz hitz egiteko gonbidapena luzatu nahi dizuegu. Bertan, ipuin-kontalariak osatzeko gomendagarriak iruditzen zaizkigun proposamen eta edukiak adosten saiatu gara. Zuen interesekoa izatea espero dugu.

• ZEREKIN KONTATZEN DUGU. Gorputz-espresioa, ahotsa eta presentzia eszenikoari buruzko ezagutza izatea garrantzitsua dela iruditzen zaigu.

• NORBERAREN AHOTSA. Norberaren ahotsa sendotzeko prestakuntza eta ikerketa oso erabilgarriak izan daitezkeela uste dugu: originaltasuna elikatzea, ezberdintasuna bilatzea, norberaren estiloa finkatzea, errepertorio pertsonala egitea...  hori denak kolorea ematen dio saioari eta horrela lan zintzoa sortzen dugu.

• ZER KONTATZEN DUGU (1). Aho-tradiziozko testuak ezagutzea gomendagarria iruditzen zaigu. Testu hauek maiz irakurtzen eta, gure errepertorioan sartzeko, prestatu eta kontatzen baditugu, gure eginkizunerako ezinbestekoak diren ahozko egiturak eta estrategiak “naturalki” barneratuko ditugu.  

• ZER KONTATZEN DUGU (2). Aho- narraziozko ikuskizunarekin zerikusia duen guztia ezagutzea garrantzitsua iruditzen zaigu: antolamendua, egitura, tonua, erritmoa, isiluneak,... Zentzu honetan ipuin-ikuskizunaren iraupena, errepertorioaren antolaketa, liburu eta objektuen erabilpenaren ideia izatea inportantea iruditzen zaigu. Era berean, ipuin-ikuskizuna (egitura finkoarekin) eta ipuin-saioaren (egitura irekiagoarekin) arteko ezberdintasunari buruz hausnarketa egitea pena merezi duela uste dugu.