castelán

“A máis antiga e poderosa emoción da humanidade é o medo,
e a clase máis antiga e poderosa do medo é o temor ao descoñecido”.
H. P. Lovecraft : “O horror sobrenatural na literatura”

“A soidade e o medo agrandan as sensacións
e fan ver cousas que non hai nin houbo nunca”
Ánxel Fole: “Os contos dá néboa”

Literatura de terror e oralidade
Postos a falar sobre a literatura de medo ou de terror habería que comezar por ter en conta que a primeira relación que existe entre a literatura e as historias de medo dáse nese punto no que ambas cousas, literatura e medo, se relacionan coa oralidade. En realidade, como ocorre con calquera tema literario, antes da plasmación escrita dunha historia coa intención de producir medo no lector, é posíbel rastrexar o longo ronsel que deixou cando alguén contaba o que lle sucedeu unha noite nun camiño. Esta narración facíase sen máis intención que a de compartir a experiencia cos que escoitaban, como forma de escorrentar o seu medo, máis que como desexo de provocalo nos ouvintes.

Estas historias orais sostiñan o seu valor narrativo na veracidade (antes que na verosimilitude), aínda que esta estivese avalada tan só pola autoridade do narrador, que facía críbeis os feitos narrados. Nestes casos facíanse materia literaria ao se sustentaren nos seus elementos fundamentais: linguaxe e narración.

AEDA, a asociación de profesionais da narración oral en España, adhírese a esta iniciativa, promovida pola narradora Martha Escudero, pola cal preténdese insistir na difusión dunha mensaxe que, malia ser obvia, aínda é pouco coñecida entre moito público adulto.

Por iso incluímos no frontal da nosa páxina web este selo e animamos a todos e todas (socios, amigos, público, xente que vive abrazada aos contos...) para que dean a máxima difusión ao mesmo (nos seus muros de facebook, nas súas contas de twitter, nos seus blogs…) para acadar que a mensaxe chegue un pouco máis lonxe e un pouco máis fondo.

Saúdos

galego

 

tamén en catalán / euskera / inglés / castelán

 

castelhano
Foi talvez há quatro anos, ou cinco, quando um amigo falou-me de um senhor que vendia concertinas usadas no Soajo, Norte de Portugal, região onde o instrumento é muito conhecido. Sempre tinha sonhado aprender a tocar, ecoando na minha memória a música de “Le fabuleux destin d´Amélie Poulain” e os bailes de música tradicional europeia de que tanto gostava. Foi aí que comprei a Hohner Corso com a qual criei as primeiras Contatinas, essas histórias que conto com a concertina. Com efeito, aprendi a tocar ao mesmo tempo que ia tecendo essas narrativas e essas melodias, e foi a necessidade de o fazer em público que incentivou todo o processo.
A concertina, nome que em Portugal damos ao acordeão diatónico, como todos os instrumentos da sua família, respira. Tenho-o ao colo, uma mão de cada lado, a abrir e a fechar o fole, implicando assim um movimento rítmico que influencia todo o corpo. É essa relação física que apresenta, para mim, o primeiro encanto desse instrumento, um encanto que é ao mesmo tempo um constrangimento e uma liberdade.

castelán

É certo que o debate vén de vello, pero poderiamos atopar un antepasado máis ou menos moderno na conferencia que o físico inglés Charles Percy Snow ofreceu en 1959 provocando unha gran discusión mundial: a charla chamábase As dúas culturas e denunciaba a excesiva distancia entre as ciencias experimentais e naturais fronte as humanidades e a súa consecuencia inmediata: esa división do coñecemento en compartimentos estancos impedía ou retrasaba a resolución de problemas de alcance mundial. 

As dinámicas da ciencias técnicas e das humanidades adoitan seguir camiños diferentes pero paralelos; digamos que debido á estrutura administrativa que sostiña ata agora o seu financiamento non era preciso o encontro entre as ciencias e as letras, pero tampouco entre ningunha delas e o público. Sen embargo, é o público, ou os cidadáns, os principais e últimos destinatarios da produción científica. 

Se cadra é nas ciencias do pasado, e nomeadamente na arqueoloxía, onde estamos a vivir desde hai unhas décadas un interesante movemento de confluencia entre as disciplinas humanísticas, as das ciencias físicas e a divulgación ao público. Se a arqueoloxía precisa comprender, cada vez máis, as técnicas que nos permiten comprender os procesos de preservación e transformación da materia física ao longo do tempo, non o é menos que mirar cara atrás, cara o noso propio pasado, é un dos elementos de maior fascinación para o público. 

Versión en castellano

Comezarei este artigo, a xeito de introdución, facendo miñas as palabras do sabio Mircea Eliade cando dicía que:

Para o home relixioso, a natureza está sempre cargada dun valor relixioso, e isto é así porque o Cosmos é unha creación divina e, xa que logo, o mundo está cargado de sacralidade. O Mundo preséntase de tal xeito  que, ó contemplalo, o home relixioso descubre os múltiples modos do sagrado e, por conseguinte, do Ser. O Mundo ten unha estrutura, non é un caos e a Terra preséntase como a nai e nodriza universal. Por todo iso, dende esta óptica, o natural está indisolublemente ligado ó sobrenatural e a natureza expresa sempre algo que a transcende.  

Debido a esta idea, que o home relixioso sacralizase determinados accidentes xeográficos, que percibise en rochas peculiares a presenza do divino ou que estas primixenias deidades adoitasen asociarse a grandes rochas ou cons non sería algo casual pois a pedra representa o imperecedoiro, o inamovible, o eterno. A pedra era o único da natureza que, a ollos dos primeiros poboadores, permanecía inalterable, de aí que se identificasen coa deidade, sobre todo cando estas grandes rochas presentaban características morfolóxicas peculiares, como feitura de grandes ovos ou de ventres fecundos que evocaban ideas de renacemento, ou cando presentaban aspecto figurativo que puidese incitar a algún tipo de asociación especial de corte máxico-mítico. Non deben estrañarnos este tipo de asociacións que foron relativamente habituais no seu tempo. Como exemplo, poderiamos lembrar que a deusa Cibeles se representaba inicialmente como unha grande rocha negra.  

(A seguinte reflexión é a dunha persoa que ten presente a realidade e a ficción galega como material de existencia, consciente e inconsciente, e que, polo tanto, se considera parte dunha tradición cultural á que remitir as súas imaxes, os seus soños, as súas fantasías, as súas vivencias)
“E agora ando soñando por oficio, e non sei
se son eu quen soño, ou é que por min soñan
campos, olladas azúes, pombas que xogan cun neno,
ou unha man pequena e fría que me aloumiña o corazón”
Álvaro Cunqueiro
 

Eu ando contando contos por oficio desde hai case vinte anos, a metade da miña vida, e iso é tanto como dicir que levo a metade da miña vida facendo realidade a ficción e viceversa, ou polo menos, esvaendo aínda máis os límites entre unha e outra. Para alguén coma min, que sempre confiou na fantasía como lugar onde atopar respostas ás preguntas que se che poñen por diante cada día; para alguén coma min, que vive aquí, pero imaxina outros lugares, outras xentes, outros conflictos; para alguén coma min, a quen lle encanta descubrir ou crear misterios; para alguén coma min, os contos supoñen alimento e riqueza para o corpo, pero, sobre todo, para o espíritu. E é por iso que confío, ou desconfío, en non morrer de todo, senón que algo de min quede nas persoas que algunha vez escoitaron unha das historias que eu transmito. Ademais, non sei por que, algo me di que durante un tempo serei pantasma, ou ánima errante, non sufrindo nin penando, senón buscando máis historias, máis contos que contar, por esta sede eterna que se nos esperta e non se apaga a quen temos o oficio de narrar. 

Oleiros é un concello costeiro, limítrofe á cidade da Coruña, cuns 34.000 habitantes distribuídos de forma moi dispersa en nove parroquias. Posúe un Sistema de Bibliotecas Públicas Municipais formado por unha Biblioteca Central, sita en Perillo e sete bibliotecas auxiliares localizadas en Santa Cruz, Oleiros, Mera, Dorneda, Nos, Lorbé e Montrove nas que o fomento da lectura é un dos seus elementos clave. Para atraer a toda a poboación planifícanse ao longo do ano diferentes actividades de promoción da lectura e de extensión cultural entre as que podemos destacar: a hora do conto;  clubs de lectura de adultos/as; encontros con autores/as; obradoiros de teatro; talleres e recitais de poesía; club de lectura xuvenil; presentacións de libros; obradoiros de ilustración; talleres de banda deseñada; exposicións e mostras bibliográficas; guías de lectura; obradoiros de creación literaria; conferencias; colaboramos coa radio municipal nun programa semanal denominado “Todo está nos libros”; a Campaña de Promoción da Lectura, dirixida exclusivamente ao alumnado dos centros de ensino público deste concello, con contacontos e diferentes actividades de narración oral; “Ler para saber” que son charlas e talleres de divulgación científica nos que os conferenciantes participan de forma altruísta e totalmente gratuíta etc. A través das novas tecnoloxías pretendemos chegar a máis persoas polo que creamos un blog e temos a páxina web onde figuran todos os datos das bibliotecas, horarios, servizos, catálogo, préstamos, reservas, renovacións, actividades, etc. Para a consecución dos obxectivos programados en cada unha destas actividades, ademais do bo facer de todos os profesionais que as levan a cabo, é primordial a colaboración dos pais e nais,  dos equipos directivos, profesorado e alumnado dos centros de ensino público deste municipio, así como dos socios e socias das bibliotecas.